Sayın Bakanımız Mahinur Özdemır Göktaşa bağlı T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde hizmet veren yüzlerce İşçi ve İşveren Sendikaları ülkemizin vazgeçilmez kırmızı çizgileridir.
Sendikalar kanununun amacı: Çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerin korunması ve geliştirilmesi için işçiler ve işverenler tarafından meydana getirilen sendikalar ile konfederasyonların kuruluşu, teşkilatı, faaliyeti ve denetlenmesi esaslarını düzenlemektir.
Sendika, işçilerin haklarını korumak, çalışma koşullarını iyileştirmek ve ekonomik ve sosyal çıkarlarını savunmak amacıyla kurulan örgütlerdir.
İşçi sendikaları, çalışanların bir araya gelerek daha güçlü bir sesle işverenlere karşı müzakere etmelerini sağlar.
İşçi, bir işyerinde belirli bir işin yerine getirilmesi için çalıştırılan, işverene karşı iş gücünü satan kişidir.
İşçi, belirli bir işyerinde çalışan ve karşılığında maaş, ücret veya başka bir ödeme alan kişidir.
İşçi, işverene bağlı olarak iş yapar ve bu süreçte belirli haklara sahiptir.
İşveren ise, bir işyerinde işçileri çalıştıran ve bu işçilere ücret ödeyen kişidir.
İşveren, bir işyerinin sahibi veya yöneticisi olup, işçilerin çalışma koşullarını belirler ve işçilere karşı sorumluluk taşır.
İşçi ve işveren arasında pek çok hukuki sorumluluk bulunmaktadır.
Hem işçi hem de işverenin yerine getirmesi gereken yükümlülükler, işyerindeki uyumlu ve verimli çalışmayı sağlamak için önemlidir.
İşveren, işçiyle yaptığı iş sözleşmesi çerçevesinde belirli yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır.
İşverenin sorumlulukları şunlardır:
Ücret Ödeme Yükümlülüğü: İşveren, işçiye yaptığı çalışmanın karşılığında düzenli olarak ücret ödemek zorundadır. Ücretin, iş sözleşmesine ve yasal düzenlemelere uygun şekilde ödenmesi gerekir.
Çalışma Koşullarını Sağlama: İşveren, işçinin sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamında çalışabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmalıdır. Bu, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içerir.
İşçi Haklarını Koruma: İşveren, işçilerin yasal haklarına saygı duymalıdır. İşçinin tatil hakkı, fazla mesai ücreti, izinler gibi hakları, yasal olarak korunmaktadır.
Sigorta Yükümlülüğü: İşveren, işçinin Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası (SGK) primlerini düzenli olarak ödemekle yükümlüdür.
Eşit Muamele: İşveren, işyerinde cinsiyet, ırk, din, etnik köken veya diğer ayrımcılık temellerine dayalı ayrımcılık yapmamalıdır.
İşçinin de işverene karşı yerine getirmesi gereken bazı sorumlulukları vardır.
İşçinin sorumlulukları şunlardır:
İşin İyi Bir Şekilde Yapılması: İşçi, işverenle yaptığı iş sözleşmesine uygun olarak, işini en iyi şekilde yapmakla yükümlüdür. İşçi, belirli bir işyerinde çalışırken, işvereni zarara uğratacak davranışlardan kaçınmalıdır.
Çalışma Saatlerine Uygunluk: İşçi, iş sözleşmesinde belirtilen çalışma saatlerine uymalıdır. Fazla mesai gibi durumlar, işverenle anlaşarak ve yasal haklar çerçevesinde yapılabilir.
İşyerine Saygılı Davranma: İşçi, işyerindeki düzeni ve disiplini sağlamalı, işverenin belirlediği kurallara uymalıdır.
Gizlilik Yükümlülüğü: İşçi, işverenin ticari sırlarını veya işyerine dair hassas bilgileri ifşa etmemelidir. İşyerindeki gizlilik kurallarına uymalıdır.
Sağlık ve Güvenlik Kurallarına Uymak: İşçi, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun davranmalı, işyerindeki güvenliği tehlikeye atacak davranışlardan kaçınmalıdır.
İşçi ve işveren arasındaki ilişki, karşılıklı hak ve yükümlülüklerle şekillenir. Hem işçinin hem de işverenin yasal hakları bulunmaktadır.
İşçinin Hakları şunlardır:
Ücret Hakkı: İşçi, yaptığı iş karşılığında ücret alır. Ücretin zamanında ve eksiksiz olarak ödenmesi gerekir.
Fazla Mesai Ücreti: İşçi, normal çalışma saatlerini aşan çalışmalarda fazla mesai ücreti alır. Fazla mesai ücreti, işçinin maaşına ek olarak ödenir.
Yıllık İzin Hakkı: İşçi, her yıl belirli bir süre yıllık ücretli izin kullanma hakkına sahiptir. Bu süre, çalışma süresine bağlı olarak değişebilir.İşten Çıkarılma Koruması: İşçi, geçerli bir neden olmaksızın işveren tarafından işten çıkarılamaz. Ancak, işverenin geçerli bir nedeni olması durumunda, işçi tazminat talep edebilir.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Hakkı: İşçi, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle oluşan zararlar için tazminat hakkına sahiptir. İşveren, işçiyi sigortalı olarak çalıştırmak zorundadır.
İşverenin Hakları şunlardır:
İşçiyi Denetleme Hakkı: İşveren, işçinin işyerindeki performansını denetleyebilir. İşçi, işyerindeki düzeni sağlamak için işvereni denetleme hakkına sahiptir.
İşyerinde Disiplin Uygulama Hakkı: İşveren, işyerindeki düzeni sağlamak için gerekli disiplin tedbirlerini alabilir. Ancak bu tedbirler, yasal çerçevede ve işçi haklarına saygılı olmalıdır.
Fesih Hakkı: İşveren, belirli şartlar altında işçiyi işten çıkarma hakkına sahiptir. Ancak, işçi haksız yere işten çıkarıldığında, işe iade ve tazminat hakkına sahip olabilir.
Tekrar özetlemek gerekirse;
İşçi; Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir.
İşveren; işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren denir.
İş İlişkisi; işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.
İşçi işveren ilişkilerini bir başka açıdan, İslami açıdan değerlendirmek istiyorum:
İslam’da işçi-işveren hakları teminat altına alınmıştır.
Emek olmasa sermaye, sermaye olmasa emek olmazdı.
İşçi işverene, işveren işçiye muhtaçtır.
Tarihte görülen toplu işçi isyanlarının sebebi, işçi-işveren arasında denge kurulamayışıdır.
Servet biriktirmek için her şeyi meşru sayan, çalışanların haklarını vermekte cimri davranan sistemler, iş hayatında yüzyıllardır devam eden reaksiyonların sebebidir.
İslamiyet; işçi-işveren hukukunu dengede tutmuş, iki tarafın da hakkını koruyan, birini diğerine tercih etmeyen hükümler getirmiştir.
Adil iş, adil ücret, adil mükellefiyet, İslam iktisadında önemli prensiplerdir.
İşverenin yükümlülüğü; işçiye gücünün yeteceği yükü yüklemek, işçiye zulmetmemek, ücretini tam ve zamanında ödemektir.
İşçinin hak ettiği verilmeden kazanılan haksız kazançtır.
Haksız kazanç İslam’da yasaklanmıştır.
Peygamberimizin; “İşçinin ücretini teri kurumadan veriniz” Hadis-i Şerifi bunu belirtmektedir.
İşçinin de sorumlulukları vardır. İşçi; işine ve işverene karşı dürüst davranmalıdır.
Hak arama veya başka sebeplerle işyerine ve işverene zarar verilmesi yasaktır.
İşçi-İşveren haklarıyla ilgili olarak İslam`ın ortaya attığı prensipler iç barışı hedef almıştır.
Toplumda işçi de işveren de önemli unsurlardır.
Emek sermayenin, sermaye emeğin tamamlayıcısıdır.
İslam’da; İşçi işverenin kolu-kanadı, işveren işçinin koruyucusudur. İki taraf da birbirinin tamamlayıcısıdır.
İki tarafın birbirini kollaması İslam’ın emridir.
İslamiyet işçinin de işverenin de haklarını teminat altına almıştır.
Hoşça kalınız.